Sinds 12 september 2025 is de Data Act van toepassing. De Data Act brengt belangrijke veranderingen mee voor ondernemingen die gebruikmaken van clouddiensten en andere dataverwerkingsdiensten. Een belangrijk onderdeel daarvan is de overstapregeling. Die regeling moet het voor klanten eenvoudiger maken om te wisselen van aanbieder — bijvoorbeeld van SaaS-diensten — of om over te stappen naar een on-premises oplossing.
Wat moet de aanbieder regelen?
De Data Act verplicht aanbieders van dataverwerkingsdiensten om belemmeringen voor overstappen weg te nemen. Dat ziet niet alleen op technische lock-in, maar ook op contractuele, commerciële en organisatorische drempels.
In de overeenkomst moet duidelijk worden geregeld hoe de klant kan overstappen, welke gegevens en digitale activa kunnen worden geëxporteerd, welke procedures gelden, welke ondersteuning wordt geboden en welke risico’s er zijn voor de continuïteit van de dienstverlening.
Belangrijke contractuele vereisten op basis van de Data Act zijn onder meer:
- de kennisgevingstermijn voor het starten van het overstapproces mag niet langer zijn dan twee maanden;
- daarna geldt als uitgangspunt een overgangsperiode van 30 dagen waarbinnen de overstap moet plaatsvinden;
- exporteerbare gegevens en digitale activa moeten beschikbaar worden gesteld in een gestructureerd, gangbaar en machineleesbaar formaat;
- na afronding van de overstap moeten klanten hun gegevens nog gedurende 30 dagen kunnen opvragen;
- na afloop van die periode moeten de gegevens in principe worden gewist.
Kennisgevingstermijn, overstapkosten en beëindigingsvergoedingen
De overstapregeling uit de Data Act is bedoeld om klanten daadwerkelijk in staat te stellen van aanbieder te wisselen. De contractuele inrichting van de dienstverlening mag dat recht niet feitelijk uithollen. Daarom mag de termijn om een overstap in gang te zetten in principe niet langer zijn dan twee maanden.
Ook financiële drempels worden beperkt. Overstapkosten mogen nog slechts tijdelijk in rekening worden gebracht en moeten transparant, maar alleen voor zover die kosten transparant zijn, rechtstreeks verband houden met de overstap en contractueel zijn vastgelegd. Vanaf 12 januari 2027 zijn dergelijke overstapkosten in principe niet meer toegestaan.
Boetes of beëindigingsvergoedingen zijn niet per definitie verboden. Zij mogen echter niet zo worden ingericht dat zij neerkomen op verkapte overstapkosten of klanten feitelijk verhinderen om van aanbieder te wisselen. Het is daarom van belang om bestaande beëindigingsregelingen, minimumafnames en vergoedingensystematiek kritisch tegen het licht te houden.
Conclusie
De Data Act maakt het voor organisaties eenvoudiger om van aanbieder van dataverwerkingsdiensten te wisselen en beoogt daarmee vendor lock-in te beperken. Voor aanbieders betekent dit dat bestaande contracten, algemene voorwaarden en operationele overstapprocedures mogelijk moeten worden aangepast. Ook moeten klanten duidelijk worden geïnformeerd over de wijze waarop een overstap, export van gegevens en beëindiging van de dienstverlening plaatsvinden.
Het is daarom verstandig om contracten en voorwaarden tijdig te beoordelen en na te gaan of afspraken over beëindiging, datamigratie, overstapkosten en ondersteuning nog aansluiten bij de nieuwe regels. Wij helpen en adviseren je hier graag bij.
